Welke rol hebben spv-ers?
Tot voor kort moesten jongeren met psychische problemen naar een GGZ-instelling buiten de school om geholpen te worden. Maar nu is de berg naar Mozes toegekomen en verlenen sociaal psychiatrisch verpleegkundigen hulp ín de school. Hoe zien ze hun rol en hoe werken ze samen met andere zorgverleners binnen de school? Drie sociaal verpleegkundigen van de RIAGG, Lucertis en Bouman GGZ aan het woord.
Sociaal psychiatrisch verpleegkundigen (spv-ers) zijn verpleegkundigen die zich hebben gespecialiseerd in de psychiatrie. Ze stellen een voorlopige diagnose op en voeren hulpverleningsgesprekken met jongeren die psychisch in de knoop zitten. Jongeren met zwaardere problematiek zoals depressies, stoornissen of trauma’s worden doorverwezen naar de psychiater, die een diagnose stelt en medicatie mag voorschrijven.
Vertrouwensrelatie
Alida Trenidad is spv-er bij Lucertis en werkt sinds mei 2010 ondermeer op de vestiging Rosestraat van het Albeda College. Ze heeft ervaring met de ACT-methode (Assertive Community Treatment), waarbij ze de jongeren thuis of op straat ontmoet. Op school komen de jongeren via het maatschappelijk werk of de zorgcoördinator bij haar terecht. Tijdens de eerste gesprekken werkt ze vooral aan het opbouwen van een vertrouwensrelatie. “Vaak komen de verhalen pas na een paar gesprekken op gang, dan voelen ze zich meer ontspannen. Na zo’n vijf gesprekken kan ik meestal wel inschatten wat er aan de hand is en bepaalde tips en adviezen geven. Als dat niet helpt, bekijken we of (groeps)therapie bij Lucertis beter aansluit.” Bij ongeveer de helft van de jongeren die Trenidad gezien heeft was er sprake van serieuze psychische problemen. “Bij sommige jongeren valt het gelukkig wel mee; op het eerste gezicht lijkt er sprake te zijn van een depressie maar al gauw blijkt dat hun problemen vooral praktisch van aard zijn. Als problemen dieper liggen en er sprake is van een stoornis of trauma, dan overleg ik met de psychiater van Lucertis.”
Prikkelen
Erik Brouwer is coördinator van Smash it Up!, de jongerenpoot van RIAGG Rijnmond. Zijn spv-ers zijn in september 2010 van start gegaan op de Baljuwstraat, Weena, Breitnerstraat en Alexanderpolder. Ze werken contra-intuïtief en vanuit presentie, en als het nodig is prikkelen ze de jongeren ook. “De jongeren die wij zien hebben vaak meerdere problemen tegelijk. Deels kunnen die problemen, zoals schulden, geen huis en geen werk, heel praktisch worden opgelost. Daarnaast proberen we ze inzicht te laten krijgen in hun eigen gedrag, waarom ze iets op een bepaalde manier doen. Soms zijn we doelbewust een beetje provocerend. Als een jongere zegt ‘ik ben een loser’ dan doen wij er nog een schepje bovenop door te zeggen ‘ja, jij bent een ongelooflijke loser’. Dat is soms nodig om ze in beweging te krijgen. Bij Smash it Up! bieden we ook groepsactiviteiten aan zoals drama, zang, dans, voetbal en muziek. Dat is eigenlijk camouflage-therapie, want als we sec therapiegesprekken aanbieden zijn ze weg. Door ze iets te laten doen kom je er sneller achter wat er aan de hand is. Het effect is ook dat jongeren hun eigen kwaliteiten ontdekken en meer zelfvertrouwen krijgen. Jongeren die op school zitten kunnen ook van dit aanbod gebruik maken, maar dan wel bij het RIAGG.” Brouwer houdt ervan als zijn spv-ers zoekgericht en ‘outreachend’ werken binnen de school. “Sommige spv-ers gaan eerst bij de schoolmaatschappelijk werker of de zorgcoördinator langs, anderen gaan zelf op pad binnen de school. Ze leggen contact met de portier, de schoonmaker en jongeren tijdens de pauze. Op deze manier weten ze wie je bent en steek je als spv-er ook zelf je voelhorens uit. Daarmee bereik je soms eerder en beter resultaat.”
Opleiding afmaken
Ilona de Zeeuw is spv-er bij de Bouman GGZ en ging in augustus 2010 aan het werk op de locatie Sportlaan van Zadkine in Spijkenisse. “Veel jongeren die ik tot nu toe gezien heb, worstelen met de echtscheiding van hun ouders. Een meisje begon dit schooljaar aan een opleiding maar bleef al na een paar dagen thuis. Ze miste haar vader heel erg en had langzamerhand een eetstoornis ontwikkeld. In zo’n geval is sprake van dieperliggende problematiek en overleg ik met de behandelcoördinator van Bouman GGZ.” Tijdens de gesprekken probeert De Zeeuw zoveel mogelijk eventuele belemmeringen bij jongeren weg te nemen en ze weer op de rit te krijgen. Tot nu toe was ze gewend vooral iemands welbevinden centraal te stellen. “Dat doe ik nog steeds maar het is ook belangrijk dat jongeren hun opleiding afmaken en een diploma halen. Met jongeren die dreigen af te haken maken we dan een dagprogramma vanuit het lesrooster. Soms bel of sms ik om ze aan te sporen naar school te komen.”
Samenwerken binnen de school
De spv-ers werken samen met schoolmaatschappelijk werkers en zorgcoördinatoren binnen de school. Ilona de Zeeuw: “In het begin kreeg ik een uitgebreide introductie en heb met iedereen, ook docenten, op deze school kennisgemaakt. Daarna zat ik elke week weer bij een ander zorgteamoverleg, zodat bij de zorgprofessionals bekend is wat mijn rol en taakopvatting is. De introductie heb ik als een warm bad ervaren en we werken goed samen om te voorkomen dat studenten telkens weer bij iemand anders terecht komen met hun problemen.” Ook Alida Trenidad is blij met de manier waarop ze werd geïntroduceerd bij de maatschappelijk werkers en de zorgcoördinatoren. “De schoolmaatschappelijk werkers doen de eerste screening en brengen studenten met mij in contact. Deze werkwijze loopt goed en ik houd iedereen zoveel mogelijk op de hoogte van de voortgang. Soms wordt mij ook wel eens om advies gevraagd; dan kijk ik mee en probeer vanuit mijn expertise een bijdrage te leveren.”
De interviews voor dit artikel vonden eind september 2010 plaats.
